Desafios do trabalho docente de professoras Ticunas no ensino da língua portuguesa e valorização da língua materna em uma escola indígena de Benjamin Constant-Amazonas

Abstract

Nhaã puracü i norügu’ i ngugü ayauǖ na nüǖ i cuaǖca nhunhaãcü na’nüücuüütchi’î ngema nacümagü i ngema nguetaeruûgü nhunhaâcü nana yaugüǖ rü nüǖ ingetchaǖ rü nama i ngûûǖ’ i tacümagü rü nhumatchi tagagü, rü ngemaetüwatama naca cu daû na tüü i ngueêî ya yiema nguetanüâgü i tagucaâgügawa. Nhaâ ngu’ naüǖ ya nguepataǖ municipal ya ticunagüarü Ebenezér, ngêmane ya îâne Filadélfiawa, Benjamin constant cüwawaüüne (AM), rü ngemaãcü nangemaǖ i norü iraǖ i wü’i na nüü iuǖ i gema naca adaû, tüǖirüngǖêî naca i daugüǖ i wui natchicagu, nacümaca nacudawenü’ǖ i nguetaeruûtchiwa na icunadautchi’î ngema nacüma ngema nüǖ iü’ütchi’î i nacümagü i nguetaeruûgü rü ngema marü i ngemagüǖ i tagucaâgügawa nguetaeǖ, rü ngemaca tünaiâǖ rü naca i cucaǖ rü woetama marü i waênügüǖ marü iü’ǖ i tare nguetaeruûgüma ticunagüma i marü i puracüeî i 3 ano maã marü nücuagü ǖraǖ’. Meama naca idaû rü nüüiuu i nhaâ tagucaâgüga nhaâ ümatügüǖ i tagagüwa na na nhunhacü na ãcümagü’ǖ nguetaerugü, nünacua na nhunhaâcü nana wügüâǖ i cuagü megüǖ nama i nhema cuagü torügü rü nhumatchi cuna poraêî gema nacüma i meî i ngugü. Nücudau i muûchi’î i nguetaeruû a ngegüǖ i guutchagü nanatau i ngugü woetama tümaca î’î, nanatau’u i ngema nama tapuracügüǖ i ngema tagawa ümatü’ǖ rü nhumatchi na tau’û i ngüêgü i tchoûgüarü nhunhacüega ta yiî’î nataeguû i ngema ngugü i ticunagüarü. Tonacü, nhumatchi nüü cu dawenü’ǖ ngema nüǖiügü’ǖ nücucuagü’ü i tacümagü i megüǖ, nhunhaâcü nameâma nüü quiu’u rü nhunhaâcü i nauegugüǖnagagü rü nhumatchi puracügü i nhemaǖ i tagucaâgüga rü nhumatchi tagagü, nanaüǖca i wu’i ngu’ i meî rü nhumatchi aicumaǖtchiiî. Nhaângu’ rü ngema ninhemangu’ rü ngema poracü i nguetaeruarü na ya nguepaü ya ticunagüarü iî’îne’ nanawae na meâ ngugüâcü ya ngeî i ticunagüarüâcü rü nacümagü, ngeguma nü’ü i cuâüca ya guûraǖ i de’agü marü tüǖ ngemaǖ e torü ngemaügü rü nüüicuâüca na nhunhacü nü’ü i ngetchaǖ i tacünagü. Ngemaâcü, niî pora nüna cu âǖ i nhaâtagagü nhumatchi cuna poraêî i ngema nguugü i nguêtaerugüarüi’î rü nanaügü natucumugü naügüǖ naca nadaugüǖ i wü’i ngugü nhumatchi na poraêǖ i cuaa’ i nucümaǖ rü nhumatchi nü’ü cuâǖ na nhunhacü naüü nama i ngema cuaagü nguepaüwa, nüüquiuǖ na cunaü’ǖ ngema wü’i natucumü marü i meî, m’ûguma ide’aǖ.