A arte viver do povo ticuna: história, ecologia e modo de fazer o tururi no Alto Solimões
| Primeiro orientador dc.contributor.advisor1 | Canalez, Geise de Góes | |
| Currículo Lattes do primeiro orientador dc.contributor.advisor1Lattes | http://lattes.cnpq.br/8966529345366877 | pt_BR |
| Primeiro membro da banca dc.contributor.referee1 | Pinto, Marcia Nascimento | |
| Currículo Lattes do primeiro membro da banca dc.contributor.referee1Lattes | http://lattes.cnpq.br/2690595945322672 | pt_BR |
| Segundo membro da banca dc.contributor.referee2 | Moraes, Alírio Mendes | |
| Autor dc.creator | Inácio, Heli Alves | |
| Currículo Lattes do autor dc.creator.Lattes | http://lattes.cnpq.br/2251062948032877 | pt_BR |
| Instituição do autor dc.creator.affiliation | Universidade Federal do Amazonas | pt_BR |
| Sigla da instituição do autor dc.creator.affiliation-init | UFAM | pt_BR |
| E-mail do autor dc.creator.email | heli.inacio2023@gmail.com | pt_BR |
| Data de disponibilização dc.date.available | 2024-08-24T00:18:20Z | |
| Data do evento dc.date.event | 2024-07-29 | |
| Resumo / Abstract dc.description.abstract | Nhaã puracü rü norü gu niî i puracügü i naca yadau i PIBICwa i natchiga i naigü ngõéwa meû natanüwa i Ticunagü ya taunecü 2020/2022 wa. Rü ngemawa nüû nayangau i ngema nacthiga i ngõé. Nhaã puracüwa rü nangema i naca ya dauwa rü ngeta niî i namaã irüûû i naigü i ngõéwa meû rü nhumatchi nüû na nhemaû i Ticunagü, tatü i butchiûwa maêû. Rü nhanagürü i ngema puracü nawa naügüû rü naca nadau ngema marü ümatügüûwa, rü Museu Magütawa naû, rü nhumatchi nawanaû ya wüine i iãnetchigü, ya Umariaçu I, Belém do Solimões nawa ya iãne Tabatingaarü (Otau) üwa ngemagüne, rü nai ya iãne Bom Caminho, São Leopoldo rü nhumathi Porto Espiritual ya Benjamin Constantwa ngemagüne ya iãnegü. Naȇtüwa naca nayadau rü tüna nicatchigü, rü tümawe narûu rü tüû iniümücütchigü i dautchitaanewa ya namaã iyadaue, rü tüû nidaumaû rü nüû na dawenü ya yatü inaücü i ngõé rü nhumatchi niã yautchicünaãgü i ngema naãtü ngema nai i ngõéwa meû. Namaãta i umatüû i catchigüruû, rü yautchicünaãtchigü, rü yaugatchigü rü ümatütchigü tümaãrü deatchigü ya dueȇãrü nawa i popera nagu na wümatüütchigüãû. Rü ngemaãcü ta nawa naügü na natchigaca nadau i naiãtügü, rü nainegü rü nhumatchi natchiga i nhunhaãcü na naüû, rü nhumatchi nhunhaãcü niî nagu ticugüû i ngõé. Rü namaã narüu rü nhanagürü i natchiga, rü ngema cuagü rü nügüwa nanayau na nügüûtawa nanamaêû i wuitchigü rü ta nügüwa nüû nadau, rü nügümaã iyadeagüûwa ngeta nügümaã inaîûwa. Nhumatchi i ngõé, naügüû nüû i ugügu rü natai, rü tama na tchie wotchi yawaigu. Rü nüû cagüû nüû i ugügu rü ngema nai rü gumeȇpüraüû niî i ngõéwa meû, notürü wüimepütama namaã narüû naȇga rü (“Onecü”, “Natchi”, “Tchuna”, “Peyü” rü nhmatchi “Pota” niî) ngemaȇtüwa rü wüitama namaã narüû i tagawa rü “Pota” niî, rü tomagawa rü caxinguba branca niî, Ficus insipida Willd. Norü Gênero Ficus, natücumü i Moraceae. “Tchuna” rü “Onecü” rü gênero Ficuus niî, natucumu i moraceae; “Naitchi” rü “Peyü” rü tama namaã narüû i natücumü. Rü ngema gueȇma üü i ngõé rü namaã narüû i naî rü îtchicüwa ricatama namaã tarüû ngeta itiügüaneûarü ngaicamana. Rü ngema naî i namaã narüûû rü tama nüû na tautcha na tomagawa na wüaû, rü Ticunagawaricatama nanawü ru nhumatchi yiema nüû i ue i ngema naigü i ngõéwa meû rü nüû ta tiu ngemaãcü. | pt_BR |
| Condicional dc.description.condicional | Não | pt_BR |
| Nota dc.description.nota | 1 | pt_BR |
| Resumo (português) dc.description.resumo | Este trabalho foi realizado a partir dos resultados do projeto de PIBIC desenvolvido sobre as árvores de tururi do povo Ticuna do Alto Solimões no período 2020-2022. A partir dos resultados encontrados o estudo foi aprimorado. Deste modo o trabalho teve como objetivo principal analisar a ecologia das árvores de tururi e sua fibra utilizada culturalmente pelo povo Ticuna do Alto Solimões, Amazonas. Com procedimentos metodológicos que envolveram estudos bibliográficos, visita ao Museu Magüta, e levantamentos de campo nas Comunidades Umariaçu I e Belém do Solimões em Tabatinga-AM; Bom Caminho, São Leopoldo e Porto Espiritual em Benjamin Constant-AM, na região do Alto Solimões. As técnicas utilizadas foram entrevistas com roteiro, trilha cultural para acompanhamento, observação e levantamento de dados como coleta botânica. Como instrumentos utilizaram-se formulários, smartphone para gravação de áudio, registros fotográficos e vídeo; ficha botânica e caderno de campo. As análises iniciaram com a pré-identificação botânica, identificação botânica das árvores encontradas, descrição do fazimento do pano de tururi e identificação dos trajes e artesanatos feitos de tururi. Como resultados verificou-se que o saber indígena é alicerçado na vivência dos indivíduos, nas suas relações pessoais, sociais e nas inter-relações com o ambiente. A fibra de tururi é conhecida por características de durabilidade, impermeabilidade e durabilidade. Dos dez tipos de árvores citadas pelos anciãos e conhecedores de plantas, cinco foram encontradas na mata (“Onecü”, “Naitchi”, “Tchuna”, “Peyü” e “Pota”) e apenas uma foi identificada em nível de espécie a “Pota” – Caxinguba-branca, Fícus insipida Willd. do gênero Ficus, da família botânica Moraceae. “Tchuna” e “Onecü” são do gênero Ficus, da família Moraceae; e “Naitchi” e “Peyü” estão sem identificação. Observou-se que a fibra da árvore mais utilizada é encontrada nas Capoeiras, porque ficam próximos das roças. Além disso, não foi possível dar nome em português para as árvores pesquisadas, apenas o nome na língua materna Ticuna, informado pelos conhecedores destas árvores. | pt_BR |
| Referência (citação) dc.identifier.citation | INÁCIO, Heli Alves. A arte de viver do povo ticuna: história, ecologia e modo de fazer o tururi no Alto Solimões. 2024. 99 f. Trabalho de Conclusão de Curso (Ciências Agrárias e do Ambiente) - Universidade Federal do Amazonas, Benjamin Constant (AM), 2024. | pt_BR |
| Endereço permanente (URI) dc.identifier.uri | https://riu.ufam.edu.br/handle/prefix/7617 | |
| Idioma dc.language | por | pt_BR |
| País dc.publisher.country | Brasil | pt_BR |
| Curso dc.publisher.course | Ciências Agrárias e do Ambiente - Licenciatura - Benjamin Constant | pt_BR |
| Faculdade, Instituto ou Departamento dc.publisher.department | INC - Instituto de Natureza e Cultura (Benjamin Constant) | pt_BR |
| Local de publicação dc.publisher.localpub | Benjamin Constant (AM) | pt_BR |
| Tipo de acesso dc.rights | Acesso Aberto | pt_BR |
| Licença (endereço) dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ | |
| Palavras-chave dc.subject | Amazônia | pt_BR |
| Palavras-chave dc.subject | Fibra vegetal | pt_BR |
| Palavras-chave dc.subject | Moráceas | pt_BR |
| Palavras-chave dc.subject | Povo indígena | pt_BR |
| Palavras-chave dc.subject | Tríplice fronteira | pt_BR |
| Área de conhecimento (CNPq) dc.subject.cnpq | CIENCIAS AGRARIAS | pt_BR |
| Título dc.title | A arte viver do povo ticuna: história, ecologia e modo de fazer o tururi no Alto Solimões | pt_BR |
| Tipo de documento dc.type | Trabalho de Conclusão de Curso | pt_BR |
Arquivos
Pacote original
1 - 3 de 3
Carregando...
- Nome:
- TCC_HeliInácio.pdf
- Tamanho:
- 6,36 MB
- Formato:
- Adobe Portable Document Format
Carregando...
- Nome:
- CartaEncaminhamento_HeliInácio.pdf
- Tamanho:
- 260,8 KB
- Formato:
- Documentos internos
Pacote de licença
1 - 1 de 1
Carregando...
- Nome:
- license.txt
- Tamanho:
- 1,82 KB
- Formato:
- Item-specific license agreed upon to submission
- Descrição:
